Eurovision Şarkı Yarışması
Şablon:Televizyon bilgi kutusu
Eurovision Şarkı Yarışması (İngilizce: Eurovision Song Contest), Avrupa Yayın Birliği (EBU) tarafından 1956 yılından bu yana düzenlenen uluslararası bir müzik yarışmasıdır. Yarışmaya EBU üyesi olan Avrupa ülkeleri ile bazı davetli ülkeler katılmaktadır.
Yarışma her yıl farklı bir şehirde yapılmakta olup, organizasyon hakkı bir önceki yılın kazanan ülkesine verilmektedir. Canlı olarak yayınlanan etkinlikte her ülke bir şarkı ile yarışır ve jüriler ile televizyon izleyicilerinin oylarıyla kazanan belirlenir.
Eurovision, dünyada en uzun süredir devam eden ve en çok izlenen müzik etkinliklerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Kuruluş ve İlk Yıllar (1956–1960)
düzenleEurovision Şarkı Yarışması, ilk kez 24 Mayıs 1956'da İsviçre'nin Lugano kentinde düzenlendi. Yedi ülkenin katıldığı bu ilk yarışmada, her ülke ikişer şarkı sundu. Yarışmayı İsviçre temsilcisi Lys Assia "Refrain" adlı şarkısıyla kazandı. İlk yıllarda oylama sistemi basitti ve şeffaflık sınırlıydı.
1957'den itibaren her ülke yalnızca bir şarkıyla katılmaya başladı ve oylama sistemi geliştirildi. 1958'de İtalyan sanatçı Domenico Modugno'nun "Nel blu dipinto di blu" (Volare) adlı şarkısı, uluslararası başarı elde ederek yarışmanın popülerliğini artırdı.
Genişleme ve Popülerlik (1960–1980)
düzenle1960'lı yıllarda yarışmaya katılan ülke sayısı arttı. İrlanda ve Birleşik Krallık, bu dönemde sıkça kazanan ülkeler arasında yer aldı. 1974'te İsveç'i temsil eden ABBA, "Waterloo" şarkısıyla büyük bir çıkış yaparak dünya çapında üne kavuştu. Eurovision, genç sanatçılar için kariyer başlatıcı bir platform hâline geldi.
1980'lerde yarışmanın sahne düzeni gelişti, renkli televizyon yayınına geçildi ve daha profesyonel prodüksiyonlar izleyiciyle buluştu.
Doğu Avrupa'nın Katılımı ve Yarı Finaller (1990–2009)
düzenleSovyetler Birliği’nin dağılması ve Yugoslavya’nın parçalanmasının ardından birçok yeni ülke Eurovision’a katılmaya başladı. 1990'lı yıllarda Estonya, Letonya, Litvanya, Ukrayna, Rusya ve Balkanlardan birçok ülke yarışmaya dahil oldu.
Katılımcı ülke sayısındaki artış nedeniyle 2004’te yarı final uygulaması başlatıldı. Bu sistem sayesinde daha fazla ülke yarışmaya katılabilir hâle geldi. 2008’den itibaren iki yarı final sistemi kalıcı olarak uygulandı.
Oylama Sistemi Değişiklikleri
düzenleBaşlangıçta jüri oylarıyla kazanan belirlenirken, 1997 yılında televoting (seyirci oylaması) seçeneği devreye girdi. 2009'dan itibaren jüri ve televoting eşit şekilde değerlendirilmeye başlandı. 2016'dan bu yana jüri ve halk oyları ayrı açıklanarak puanlama daha dramatik bir hâle getirildi.
COVID-19 ve Sonrası
düzenle2020’de planlanan yarışma, COVID-19 pandemisi nedeniyle iptal edilerek yarışma tarihinde bir ilk yaşandı. 2021’de Rotterdam’da pandemi kuralları altında yeniden düzenlendi. Yarışma sonrasında hibrit formatlara ve dijital yayınlara daha fazla ağırlık verildi.
Avrupa’da olmayan ülkelerin katılımı
düzenleEurovision’a zaman içinde Avrupa kıtası dışından da ülkeler katılmıştır. Yarışmaya 1956’dan bu yana 50'den fazla ülke katılmıştır. Katılımcı ülkeler arasında Avustralya, İsrail ve Ermenistan gibi EBU üyesi olan Avrupa dışı ülkeler de yer almaktadır.
Uzun süreli ara veren veya yarışmadan çekilen ülkeler de olmuştur. Türkiye, Bosna-Hersek ve Macaristan gibi bazı ülkeler zaman zaman siyasi ya da finansal sebeplerle yarışmadan uzak kalmıştır.
Türkiye'nin Eurovision Serüveni
düzenleTürkiye, Eurovision’a ilk kez 1975 yılında katılmıştır. İlk yıllarda düşük sıralamalar elde eden Türkiye, 2000'li yıllarda daha başarılı sonuçlar almaya başlamıştır. 2003 yılında Sertab Erener’in seslendirdiği “Everyway That I Can” şarkısı ile Türkiye ilk ve tek birinciliğini kazanmıştır.
2004–2012 yılları arasında Athena, Manga, Hadise gibi isimlerle Türkiye üst sıralarda yer aldı. Ancak 2013'ten itibaren TRT’nin aldığı kararla yarışmaya katılım durdurulmuştur.
2013'ten bu yana TRT yarışmayı canlı yayınlamamaktadır.
2021 yılında TRT tarafından yapılan açıklamada, yarışmaya katılmak için görüşmelere başlandığı açıklandı, ancak geçen 4 yıla rağmen Türkiye yarışmaya katılmamıştır, yine de EBU'ya üye kanallar istedikleri zaman yarışmaya katılabilmektedir.
Kazanma İstatistikleri
düzenleEn fazla kazanan ülkeler şu şekildedir:
İrlanda: 7 kez (rekor)
İsveç: 7 kez
Birleşik Krallık: 5 kez
Lüksemburg: 5 kez
Etkisi ve Kültürel Önemi
düzenleEurovision, Avrupa ülkeleri arasında kültürel alışverişi teşvik eden bir platform olmuştur. Dil, müzik tarzı ve sahne sunumu açısından çeşitlilik sunarak kültürel temsil alanı oluşturmuştur. ABBA, Céline Dion (1988, İsviçre adına) gibi isimler yarışmadan sonra uluslararası kariyerlere imza atmıştır.
Yarışma ayrıca LGBTQ+ topluluğu tarafından da sahiplenilmiş ve kapsayıcılığıyla öne çıkan bir etkinlik hâline gelmiştir. 2014’te Conchita Wurst’ün kazanması, bu yönüyle geniş yankı uyandırmıştır.
Katılımcı ülkeler
düzenleEurovision Şarkı Yarışması'na katılmak için Avrupa kıtasında bulunmaya gerek yoktur. Avrupa Yayın Birliği'ne üye olan her ülke katılabilir.
Eurovision Şarkı Yarışması'na elli bir ülke en az bir kez katılmıştır. 1956'dan itibaren katılım şöyledir:
Format ve Kurallar
düzenleKatılımcı Ülkeler: Eurovision Şarkı Yarışması'na yalnızca Avrupa Yayın Birliği'ne (EBU) üye ülkeler katılabilir. Bu, yarışmanın temel katılım kuralıdır. EBU üyesi olmayan ülkeler, invitasyon almadıkça yarışmaya katılamazlar.
Yarışmanın Düzenlendiği Ülke: Yarışma, bir önceki yılın kazanan ülkesinde düzenlenir.
- Her ülke, yarışmaya katılacak sanatçıyı ve şarkıyı belirlemek için kendi iç seçim yöntemini uygular. Bu seçim, ulusal elemeler veya doğrudan iç seçim yoluyla yapılabilir.
Yaş Kısıtlaması
düzenleKatılımcı sanatçılar, şarkı yarışmasına katılabilmek için genellikle 16 ile 30 yaş arasında olmalıdır. Bu kısıtlama, ülkelere göre bazı esneklikler gösterebilir.
Şarkı Kuralları
düzenleŞarkı Süresi: Eurovision'a katılacak şarkılar, en fazla 3 dakika uzunluğunda olmalıdır. Bu süre, şarkının sesli ve görsel performansını içeren toplam süredir.
Dil Kısıtlaması
düzenle1999 yılından itibaren, şarkıların herhangi bir dilde söylenmesine izin verilmiştir. Önceden yalnızca EBU tarafından onaylanan dillerde (Fransızca, İngilizce vb.) şarkı söylenebiliyordu.
Orijinallik ve Telif Hakları
düzenleYarışmaya katılacak şarkıların orijinal olması ve herhangi bir telif hakkı ihlali yapmaması gerekmektedir. Şarkı, Eurovision öncesinde başka bir yarışma veya tescillenmiş bir platformda yayımlanmamış olmalıdır.
Performans ve Sahne Düzeni
düzenleŞarkının sahne performansı, şarkıyı söyleyen sanatçılar veya gruplar tarafından canlı bir şekilde gerçekleştirilmelidir. Sahne gösterisi, şarkının temasına uygun olacak şekilde görsel unsurlar ve dans figürleriyle desteklenebilir, ancak şarkının vokalleri ön planda olmalıdır.
Puanlama Sistemi
düzenleHalk Oylaması ve Jüri Puanları: Eurovision'da, her katılımcı ülke, hem halk oylaması hem de jüri oylamasıyla puan verir. Jüri üyeleri, şarkının müzikal kalitesini, sözlerini ve performansını değerlendirirken, halk televizyon üzerinden en sevdikleri şarkılara oy verir.
Puan Dağılımı
düzenlePuanlar 1'den 12'ye kadar verilir. Her ülke, en sevdiği şarkıya 12 puan, ikinci favorisine 10 puan, geri kalanlara ise sırasıyla 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1 puan verir. Her ülke kendi şarkısına oy veremez.
Final Puanı
düzenleYarışmada finale kalan şarkılar, her iki oylamanın (halk ve jüri) sonuçlarının kombinasyonu ile sıralanır. Halk ve jüri puanları ayrı ayrı açıklanır, bu da şeffaflık sağlar.
Yarışma Formatı
düzenleYarı Finaller ve Final: Eurovision genellikle iki yarı final ve bir finalden oluşur. Yarışmaya katılan ülkeler, yarı finallerde yarışarak finale çıkmak için mücadele ederler. Her yarı finalde belirli sayıda ülke finale çıkar.
Performans Sınırlamaları: Yarışmada, her ülke yalnızca 6 kişiye kadar sahnede yer verebilir. Performans, şarkıyı söyleyen sanatçının ve görsel öğelerin uyumunu içermelidir. Sahne gösterileri, şarkının temasını desteklemeli, ancak şarkının vokal sunumu ön planda olmalıdır.
Yarışma Süresi: Eurovision genellikle birkaç gün süren bir organizasyon sürecini kapsar. Final, genellikle 3-4 saat süren büyük bir televizyon yayını olarak gerçekleştirilir.
Diğer Kurallar Geriye Dönük Başvurular: Yarışmaya katılacak şarkı, Eurovision’dan önce başka bir yarışmada yayımlanmamış olmalıdır.
Katılımcı Ülke Sayısı: Yarışmaya katılan ülke sayısı, her yıl değişebilir, ancak genellikle 30'dan fazla ülke yarışmaya katılır.
Sahne ve Görsel Unsurlar: Yarışmaya katılan şarkıların görsel sunumu, şarkının melodisi ve temasına uygun olmalı, abartılı unsurlardan kaçınılmalıdır.
Eurovision, katılımcı ülkeler için büyük bir sahne ve uluslararası bir platform sunarak, kültürel çeşitliliği ve müziksel zenginliği kutlamaktadır. Kurallar, yarışmanın adil ve düzenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlamak amacıyla belirlenmiştir..
Şablon:Ana 2025 Eurovision Şarkı Yarışması, İsviçre'nin Basel kentinde düzenlenecektir. Yarışma, 13 ve 15 Mayıs tarihlerinde yarı finaller, 17 Mayıs'ta ise büyük final olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilecektir. Ev sahibi yayın kuruluşu SRG SSR, yarışmanın temasını "Welcome Home" olarak belirlemiştir. Yarışmada 37 ülke yer alacaktır.