İçeriğe atla

İsviçre

Sanarşiv, sanat ansiklopedisi
İsviçre Konfederasyonu

İsviçre bayrağı
Başkent Bern
En büyük şehir Zürich
Resmî diller Almanca
Fransızca
İtalyanca
Romanşça
Yönetim biçimi Federal parlamenter cumhuriyet
Devlet başkanı Viola Amherd
Yürütme organı Federal Konsey
Kuruluş 1 Ağustos 1291 (Federal Beyan)
12 Eylül 1848 (Anayasa)
Yüzölçümü 41.285 km²
Nüfus (2023) 8.738.000
Para birimi İsviçre frangı (CHF)
Zaman dilimi UTC+1 (Yaz: UTC+2)
Ulusal söz Unus pro omnibus, omnes pro uno
“Birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için”

İsviçre Konfederasyonu (Şablon:Dil, Şablon:Dil, Şablon:Dil, Şablon:Dil), Orta Avrupa'da yer alan ve denize kıyısı olmayan bir federal cumhuriyettir. Komşuları Almanya, Fransa, İtalya, Avusturya ve Lihtenştayn ile çevrilidir. İsviçre; tarafsızlığı, yüksek yaşam standardı, doğrudan demokrasisi ve gelişmiş finans sektörü ile tanınır.

İsviçre'nin temelleri 1291 yılında Uri, Schwyz ve Unterwalden kantonlarının oluşturduğu savunma birliğiyle atılmıştır. Bu birlik, zamanla diğer kantonların da katılımıyla genişlemiş ve Eski İsviçre Konfederasyonu ortaya çıkmıştır. 1648'de Vestfalya Antlaşması ile Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'ndan resmen bağımsızlık kazanılmıştır.

1798 yılında Napolyon Bonapart tarafından Helvetik Cumhuriyeti kurulmuş, ancak bu rejim kısa ömürlü olmuştur. 1848'de modern anlamda federal anayasa kabul edilerek bugünkü İsviçre Konfederasyonu şekillenmiştir.

İsviçre; Alpler, Jura Dağları ve İsviçre Platosu olmak üzere üç ana coğrafi bölgeye ayrılır. Ülkenin yaklaşık %60'ı dağlıktır. Zürih Gölü, Cenevre Gölü ve Konstanz Gölü önemli göllerindendir. Ülke çok sayıda nehirle çevrilidir ve içme suyu kaynakları açısından zengindir.

İsviçre, doğrudan demokrasi unsurlarını içeren federal bir cumhuriyettir. Yürütme organı yedi kişilik Federal Konsey tarafından yürütülür. Bern de facto başkenttir. Yasama organı iki kanatlı Federal Meclisten oluşur: Ulusal Konsey ve Kantonlar Konseyi.

İsviçre'nin dış siyaseti tarafsızlık ilkesi üzerine kuruludur. 1815'ten bu yana büyük askeri ittifaklara katılmamıştır. Birleşmiş Milletler'e 2002'de katılmıştır.

İsviçre, dünyanın en gelişmiş ve en rekabetçi ekonomilerinden birine sahiptir. Finans, ilaç, saatçilik, hassas mühendislik ve turizm öne çıkan sektörlerdir. Zürih ve Cenevre, küresel finans merkezlerindendir. İsviçre aynı zamanda çok sayıda çok uluslu şirketin merkezine ev sahipliği yapar.

GSYİH kişi başına düşen gelir bakımından dünyada üst sıralarda yer alır. İsviçre frangı (CHF), istikrarlı bir para birimidir.

Nüfus ve Toplum

[düzenle | kaynağı düzenle]

İsviçre'nin nüfusu yaklaşık 8,7 milyondur. Ülkede Almanca, Fransızca, İtalyanca ve Romanşça olmak üzere dört resmî dil konuşulmaktadır. Bu diller, kantonlara göre farklılık gösterir. İsviçre çok dilli ve çok kültürlü bir yapıya sahiptir.

Eğitim ve sağlık sistemleri yüksek kalitededir. İsviçre üniversiteleri, özellikle ETH Zürih gibi kurumlar, dünya sıralamalarında üst sıralarda yer alır.

İsviçre'nin ulaşım altyapısı oldukça gelişmiştir. Demiryolu ağı yaygındır ve toplu taşıma hizmetleri düzenlidir. Zürih Havalimanı ve Cenevre Havalimanı, ülkenin uluslararası bağlantılarında önemli rol oynar. Karayolları ve tünel sistemleri Alpler'i aşmak için mühendislik açısından etkileyici çözümler sunar.

İsviçre kültürü, Almanca, Fransızca ve İtalyanca kültürel geleneklerin bir karışımıdır. Ülke; Montreux Caz Festivali, Locarno Film Festivali gibi kültürel etkinlikleriyle tanınır. İsviçre çikolatası ve peyniri, dünya çapında ün kazanmıştır.

Kış sporları, özellikle kayak ve snowboard, İsviçre’de yaygındır. Ülke ayrıca FIFA ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi gibi birçok uluslararası spor kuruluşunun merkezine ev sahipliği yapmaktadır. Tenisçi Roger Federer ve kayakçı Lara Gut-Behrami gibi dünyaca ünlü sporcular İsviçreli’dir.

Dış bağlantılar

[düzenle | kaynağı düzenle]