Sanarşiv:Denetçiler sayfasının kaynağını görüntüle

[[Dosya:Sanarchive checkuserww.svg|küçükresim]]
== Amaç ve Kapsam ==

Denetçi (CheckUser) yetkisi, Sanarşiv Projesi’nde kullanıcıların teknik verilerinin incelenmesine imkân tanıyan, yüksek gizlilik ve sorumluluk gerektiren bir yetkidir. Bu yetkinin temel amacı; projeyi ve topluluğu korumak, ciddi kötüye kullanımları önlemek ve teknik inceleme gerektiren durumlarda doğru kararlar alınmasını sağlamaktır.

Denetçi yetkisi, '''genel gözetim''', '''merak''' veya '''idari üstünlük''' amacıyla kullanılamaz. Bu politika, denetçi yetkisinin hangi koşullarda kullanılabileceğini, kimlere verilebileceğini ve hangi durumlarda geri alınacağını düzenler.

== Denetçi (CheckUser) yetkisi nedir? ==

Denetçi yetkisi, teknik olarak aşağıdaki bilgilere erişim sağlar:

* Kullanıcıların IP adresleri ve IP geçmişi
* Hesaplar arası teknik bağlantılar
* Giriş ve işlem zamanları
* Özel mesajların kısmi teknik özetleri

Bu bilgiler, '''kişisel veri''' niteliği taşır ve en yüksek gizlilikle korunmalıdır. Denetçi yetkisi, içerik denetimi veya editöryal anlaşmazlıkları çözmek için değil, yalnızca teknik inceleme gerektiren durumlar için vardır.

== Denetçi yetkisinin kullanılabileceği durumlar ==

Denetçi yetkisi yalnızca aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Kukla hesap (sockpuppet) şüphesi
* Sürekli ve ciddi [[Vandalizm|vandalizm]]
* Site güvenliğini tehdit eden eylemler
* Teknik olarak doğrulanması gereken kullanıcı davranışları

Her denetim işlemi, '''somut gerekçelere''' dayanmalı ve mümkün olan en dar kapsamda yapılmalıdır.

== Gizlilik ve veri koruma ==

Denetçiler, görevleri sırasında edindikleri tüm teknik ve kişisel verileri gizli tutmakla yükümlüdür.

* Denetim verileri site dışına çıkarılamaz
* Üçüncü kişilerle paylaşılamaz
* Özel mesajlar, sosyal medya veya harici platformlarda açıklanamaz
* Denetçi, kendi dâhil olduğu uyuşmazlıklarda denetim yapamaz

Gizlilik ilkesi gereği, denetçiler kişisel verileri açıklamamalı; sadece zorunlu ve sınırlı hallerde, örneğin güvenlik riski gibi özel durumlarda anonimleştirilmiş bilgiler paylaşılabilir.

Gizlilik ihlali, denetçi yetkisinin en ağır ihlallerinden biri olarak değerlendirilir.

==  Yaş sınırı ==

[[Sanarşiv|Sanarşiv]]’de denetçi (CheckUser) yetkisi için '''asgari yaş sınırı 18’dir'''.

* Denetçiler kişisel verilerle çalışır
* Hukuki sorumluluk bilinci gerektirir
* Reşit olmayan kullanıcıların bu verilerle çalışması kabul edilemez

18 yaş şartı sağlanmadan denetçi yetkisi verilemez veya korunamaz.

== Denetçi yetkisinin verilmesi ==

Bir kullanıcının denetçi olabilmesi için:

* En az '''6 ay aktif katkı''' sağlamış olması
* Topluluk tarafından güvenilir kabul edilmesi
* [[Sanarşiv:Hizmetliler|Hizmetli]] yetkisine sahip olması
* Gizlilik ve veri koruma ilkelerini kabul ettiğini açıkça beyan etmesi
* 18 yaşını doldurduğunu doğrulaması

Yetki, topluluk görüşü ve yerel karar mekanizmaları doğrultusunda verilir. Bazı durumlarda, hakem komitesi veya topluluk oylaması da gerekebilir.

== Kayıtlar ve şeffaflık ==

* Tüm denetim işlemleri sistem tarafından kaydedilir
* Gerekli görülen durumlarda, kişisel veri içermeyecek şekilde genel açıklama yapılabilir
* Denetim sonuçları, yalnızca politika kapsamında paylaşılabilir

Denetçiler birbirlerini denetleyebilir; bu, kötüye kullanım riskini azaltmak için zorunludur.

== Yetkinin geri alınması ==

Denetçi yetkilerine sahip herhangi bir kullanıcı, '''bir yıldan daha uzun süre aktif katkı sağlamazsa''', denetçi yetkilerinin geri alındığını görecektir.

Denetçi aracı, Sanarşiv’deki en tehlikeli teknik araçlardan biridir. Bu nedenle aracın kötü niyetli, keyfi veya ölçüsüz kullanımı durumunda, ilgili kullanıcının yetkileri '''derhal''' kaldırılır.

Kötüye kullanım sayılan durumlara örnekler:

* Ciddi bir gerekçe olmaksızın denetim yapılması
* Somut kanıtlar bulunmadan kullanıcıların incelenmesi
* Kişisel anlaşmazlıklar nedeniyle denetçi aracının kullanılması
* Gizli verilerin paylaşılması veya ifşa edilmesi

Denetçi yetkilerinin kötüye kullanımı durumunda önce soruşturma açılır; soruşturma bitene kadar yetki tedbiren kişi üzerinden alınır.

* Hakem heyeti bulunan vikilerde karar hakem heyetine aittir
* Hakem heyeti bulunmayan vikilerde topluluk oylaması yapılır

Denetçi yetkilerinin teknik olarak kaldırılması '''bürokratlar''' tarafından gerçekleştirilir; bürokratlar tek başlarına yetkilerin geri alınmasına karar veremez, ancak teknik kayıtların sağlanmasına yardımcı olabilir.

Gizlilik ihlali şüphesi bulunan durumlarda, konu üst denetim mercilerine taşınabilir.

Eğer Sanarşiv’de yalnızca '''bir denetçi''' kalırsa, topluluk en kısa sürede yeni bir denetçi seçmelidir.
Denetçi sayısı '''en az iki''' olmalıdır; bu, denetçilerin birbirini kontrol etmesini ve kötüye kullanım riskinin azaltılmasını sağlar.

Denetçi yetkisi bir ayrıcalık değil, ağır bir sorumluluktur. Bu yetkinin sınırları, Sanarşiv topluluğunun güvenini ve kullanıcıların gizliliğini korumak için bilinçli olarak dar tutulmuştur.